Project

General

Profile

Het afbreken van woorden beginnend met dia

Bij vrijwel alle woorden beginnend met dia wordt ervan uitgegaan dat niet verwacht mag worden dat de (modale, en ook de hooggeletterde) taalgebruiker de etymologie van dit begin kan achterhalen en daarbij zo nodig kan onderscheiden tussen drie mogelijkheden: (1) het Griekse dia ('door'), (2) het Griekse di ('twee' of wijzend op scheiding) gevolgd door a (die vaak ook moeilijk thuis te brengen is), (3) een moeilijk analyseerbaar element dia (bv. diamant).
Daarom worden zulke woorden voor woordafbreking voor de combinatie met dia niet als samengesteld woord beschouwd, en wordt bijgevolg gesplitst op de lettergreepgrens. Daardoor zijn er in langere woorden beginnend met dia in principe twee afbreekplaatsen: na di en na a.
Voorbeelden:
di•athese, dia•these
di•atonisch, dia•tonisch
di•alect, dia•lect
di•aloog, dia•loog
di•abetes, dia•betes
di•ameter, dia•meter (de eerste vorm moet in de Woordenlijst nog toegevoegd worden!)
di•ametraal, dia•metraal (de eerste vorm moet in de Woordenlijst nog toegevoegd worden!)
di•atomeeën, dia•tomeeën
enz.

Hier gebeurt dus precies hetzelfde als in woorden zoals the•orie / theo•rie, pi•anist / pia•nist enz.

Ingeval de uitspraak van a donker is, m.a.w. wanneer a in een gesloten lettergreep zit, vereist het voorkomen van een verkeerde uitspraak bij het lezen dat er geen afbreking direct na a komt, maar verderop. Dat is het geval in bijvoorbeeld
di•ag•nose, di•as•pora, diar•ree, di•as•tole enz.

Wanneer het element dia een gewoon woord is, en wel de verkorting van diapositief ('plaatje'), en alleen dan, hebben we met een samenstelling te maken. Bij samenstellingen wordt afgebroken op de grens tussen de samenstellende delen. Daarom wordt er in woorden samengesteld met het woord dia in deze betekenis van 'plaatje' gesplitst na dia en niet binnen in dia. Daarom hebben we:
dia•positief, dia•programma, dia•projector, dia•raampje, dia•scoop, dia•serie, dia•theek, dia•voorstelling enz.
Alle andere woorden die met dia beginnen volgen de afbrekingssystematiek zoals boven uitgelegd.

Zie ook